Είναι γνωστό πως η διαχείριση των σύμμεικτων απορριμμάτων στην Πελοπόννησο ολοκληρώθηκε από τις δύο προηγούμενες περιφερειακές αρχές και τα εγκαίνια έγιναν τον Οκτώβρη του 2023 παρουσία του κ. πρωθυπουργού. Για την επίλυση αυτού του μείζονος ζητήματος υπήρξαν σοβαρές διενέξεις, χρόνιες αντιπαραθέσεις και δικαστικές προσφυγές. Και ,δυστυχώς, χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή και συμβοήθεια των Δήμων λόγω αδυναμίας, αδιαφορίας ή σκοπιμότητας.
Πλέον, θεσμικά, η διαχείριση των απορριμμάτων (σύμμεικτα, ανακυκλώσιμα κλπ) ανήκει στους 26 Δήμους της περιφέρειας, οι οποίοι έχουν συγκροτήσει νομικό πρόσωπο Δ.Δ., το Φ.Ο.Δ.Σ.Α. Η διοίκησή του αποτελείται από 53 μέλη, με εκπροσώπηση όλων των Δήμων και από 7μελή εκτελεστική επιτροπή. Υπάρχει δηλαδή απόλυτη συνευθύνη των 26 Δήμων και ιδιαίτερα των πληθυσμιακά μεγαλύτερων για την πορεία του φορέα και την ανταπόκριση στις αρμοδιότητες, που είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής.
Το πρώτο, όσο και αξιοπερίεργο διοικητικά, που πρέπει να επισημανθεί, είναι πως, ενώ η έδρα του ΦΟΔΣΑ βρίσκεται στην Τρίπολη, οι υπηρεσίες του λειτουργούν στην Καλαμάτα, πλαισιωμένες από πολλούς ειδικούς συμβούλους και συνεργάτες, κατά την προσφιλή ψηφοθηρική συνήθεια διαιώνισης της πολιτικής κυριαρχίας.
Και ενώ στις προσλήψεις, στις αμοιβές στελεχών, στις χρηματοδοτήσεις ακόμα και καρναβαλιών, στην οργάνωση εκδηλώσεων «για το θεαθήναι», οι επιδόσεις του ΦΟΔΣΑ είναι εξαιρετικές, στα θέματα των κύριων αρμοδιοτήτων του συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η απαράδεκτη καθυστέρηση στη συγκρότηση των σταθμών μεταφοράς απορριμμάτων (Σ.Μ.Α), που συνδέονται άμεσα με το κόστος διαχείρισης, οι χαμηλές επιδόσεις στην ανακύκλωση, η καθυστέρηση στην αποκατάσταση παλιών χωματερών, όπως και τα περίεργα, τουλάχιστον, που συμβαίνουν με τα περίφημα «σπιτάκια ή πολυκέντρα ανακύκλωσης».
Είναι γνωστό πως για τα «σπιτάκια ανακύκλωσης» η ευρωπαϊκή εισαγγελία ερευνά την υπόθεση με εντολή της ευρωπαϊκής επιτροπής και το χειρότερο, το υπουργείο οικονομικών/ΕΔΕΛ ζήτησε την επιστροφή από το ΦΟΔΣΑ του συνολικού ποσού των 16.5 περίπου εκατομμυρίων ευρώ. Βέβαια, υπήρξε αίτημα αναστολής και η υπόθεση θε κριθεί από το Ελεγκτικό οριστικά τον Οκτώβρη, ενώ η ουσιαστική έρευνα συνεχίζεται.
Υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για τον διαγωνισμό απόκτησης των πολύκεντρων ανακύκλωσης (όροι και αποτελέσματα διαγωνισμού, κόστος, επιλογή συμβουλευτικής εταιρίας κλπ), όπως και για τη συμβατότητα της χρηματοδότησης με την πραγματική λειτουργία του έργου. Μάλιστα, η έρευνα, εκτός του ΦΟΔΣΑ, αφορά και σε Δήμους που αγόρασαν τα ίδια πολύκεντρα ανακύκλωσης με χρήματα κρατικών προγραμμάτων (Α.Τρίτσης).
Επιβάλλεται να δοθούν πειστικές απαντήσεις στα δημοτικά συμβούλια, γιατί εκπρόσωποί τους διοικούν το ΦΟΔΣΑ, όπως και στην κοινωνία και τα μέσα ενημέρωσης. Το πολιτικό «κρυφτό», η μεταβίβαση ευθυνών του τύπου «με πίεσαν» ή ήταν «εντολές άνωθεν» δεν αποτελούν υπεύθυνη πολιτική συμπεριφορά. Απαιτούνται αποδείξεις και ονόματα.
Επαναλαμβάνω ότι το υπουργείο οικονομικών, δηλαδή η κυβέρνηση, επέβαλε στο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου το συνολικό πρόστιμο των 16.5 εκατομμυρίων ευρώ. Μακάρι η οριστική απόφαση του Ελεγκτικού τον Οκτώβρη να είναι απαλλακτική. Διαφορετικά, θα κληθούν οι πολίτες να πληρώσουν την ενδεχόμενη αδιαφορία, ασχετοσύνη, ανευθυνότητα και επιπολαιότητα, για να μην πω τίποτε άλλο. Αν το θέμα αυτό δεν ξεκαθαριστεί, θα σέρνεται μέχρι τις επόμενες εκλογές, τις πολιτικές και κυρίως τις αυτοδιοικητικές, τροφοδοτώντας εντάσεις και συγκρούσεις.
Από την εμπειρία μου στην αυτοδιοίκηση και των δύο βαθμών έχω καταλήξει στη διαπίστωση και εισηγήθηκα έγκαιρα την αντικατάσταση του ΦΟΔΣΑ με διαβαθμικό σύνδεσμο, δηλαδή με κοινό ΝΠΔΔ, όπου θα συμμετέχουν Δήμοι και Περιφέρεια, σε μια αναλογία 60-40 υπέρ των Δήμων. Κι αυτό, γιατί από τους 26 Δήμους, οι 20 είναι πληθυσμιακά μικροί, με ελλιπή στελέχωση υπηρεσιών και με μεγάλα προβλήματα. ΄Αλλωστε, ας μην ξεχνάμε πως οι Δήμοι ομόφωνα ζήτησαν από την Περιφέρεια την επίλυση του προβλήματος της διαχείρισης των σύμμεικτων απορριμμάτων, λόγω δικής τους αντικειμενικής αδυναμίας.
Συμπερασματικά, η λειτουργία του ΦΟΔΣΑ χαρακτηρίζεται από ανεπάρκεια ανταπόκρισης, η ευθύνη των επιλογών ηγετικών στελεχών και στο ΦΟΔΣΑ είναι γνωστό πως συνδέεται με τον πολιτικό παραχωρησιούχο της Πελοποννήσου και επιπλέον τα «σπιτάκια ανακύκλωσης» ενδεχομένως να αποτελέσουν την αιτία σοβαρής έντασης και εξελίξεων. Είναι βέβαιο πως δεν θα πλήξουμε!
