Μία από τις σημαντικότερες θρησκευτικές παραδόσεις της Μεσσηνίας αναβιώνει με χιλιάδες πιστούς να συνοδεύουν πεζή την εικόνα της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας από την Ιερά Μονή Βουλκάνου έως τη Μεσσήνη. Η επίσημη υποδοχή της θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, στις 11 το πρωί, στο ναΰδριο της Αγίας Παρασκευής, στην είσοδο της πόλης.
Η 20ή Σεπτεμβρίου αποτελεί ημερομηνία άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θρησκευτική και κοινωνική ζωή της Μεσσήνης. Κάθε χρόνο, τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Σεπτεμβρίου, η Ιερή Εικόνα αφήνει την Ιερά Μονή Βουλκάνου και μεταφέρεται πεζή προς την πόλη, ακολουθώντας μια διαδρομή περίπου 21 χιλιομέτρων.
Η ολονύκτια πορεία
Η κάθοδος ξεκινά περίπου στη 1 μετά τα μεσάνυχτα από την Ιερά Μονή Βουλκάνου στο όρος Ιθώμη. Χιλιάδες άνθρωποι κάθε ηλικίας ακολουθούν την εικόνα μέσα στη νύχτα, αρκετοί εκπληρώνοντας τάμα και άλλοι συνεχίζοντας μια οικογενειακή παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά.
Ιδιαίτερο στοιχείο του εθίμου είναι το ιερό καντήλι που συνοδεύει την εικόνα και, σύμφωνα με την παράδοση, παραμένει αναμμένο σε ολόκληρη τη διαδρομή μέχρι τη Μεσσήνη.
Η ξεχωριστή αυτή θρησκευτική παράδοση βρίσκεται πλέον σε διαδικασία επίσημης καταγραφής και ανάδειξης. Η πρόταση «Λιτανεία της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας» έχει υποβληθεί στο Υπουργείο Πολιτισμού και έχει περάσει στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας για την ένταξή της στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.
Στις 11:00 η υποδοχή στη Μεσσήνη
Η επίσημη υποδοχή της εικόνας θα πραγματοποιηθεί στις 11:00 το πρωί της Κυριακής, στο ναΰδριο της Αγίας Παρασκευής, στην είσοδο της Μεσσήνης.
Της υποδοχής και της λιτανείας θα προεξάρχουν οι Μητροπολίτες Καρθαγένης κ.κ. Μελέτιος, Σταγών και Μετεώρων κ. κ.Θεόκλητος και Μεσσηνίας κ. κ. Χρυσόστομος, παρουσία του ιερού κλήρου, εκπροσώπων των Αρχών και πλήθους πιστών.
Θα ακολουθήσει η καθιερωμένη λιτάνευση στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, με τη συμμετοχή της Μπάντας του Πολεμικού Ναυτικού και των Δημοτικών Φιλαρμονικών Καλαμάτας και Μεσσήνης.
Η πομπή θα καταλήξει στο Μετόχι της Ιεράς Μονής Βουλκάνου, στην Πανηγυρίστρα, όπου η εικόνα θα τεθεί σε προσκύνηση στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής και θα παραμείνει στη Μεσσήνη έως τις 28 Σεπτεμβρίου.
Μια παράδοση που συνδέθηκε με τον λοιμό
Η κάθοδος της Βουλκανιώτισσας συνδέεται, σύμφωνα με την τοπική θρησκευτική παράδοση, με την προστασία των κατοίκων της περιοχής από θανατηφόρο λοιμό.
Η εικόνα μεταφέρθηκε από τη Μονή και λιτανεύθηκε στις πληγείσες περιοχές, με την υποχώρηση της επιδημίας να αποδίδεται στη θαυματουργική παρέμβαση της Παναγίας. Οι πηγές δεν συμφωνούν απόλυτα ως προς την ακριβή χρονολόγηση του γεγονότος, ωστόσο η παράδοση της ετήσιας καθόδου διατηρήθηκε και εξελίχθηκε σε ένα από τα ισχυρότερα θρησκευτικά έθιμα της Μεσσηνίας.
Το ιστορικό «Νησιώτικο» πανηγύρι
Με την άφιξη της εικόνας συνδέεται και το ιστορικό και φημισμένο «Νησιώτικο» πανηγύρι που πήρε το όνομά του από, το «Νησί», όπως συνήθιζαν να αποκαλούν την περιοχή τα προηγούμενα χρόνια.
Η εμποροπανήγυρη έχει βαθιές ρίζες στην οικονομική και κοινωνική ιστορία της περιοχής, με την επίσημη ίδρυσή της να τοποθετείται στο 1839. Για δεκαετίες αποτέλεσε σημαντικό σημείο εμπορικών συναλλαγών για ολόκληρη τη Μεσσηνία και διατηρεί μέχρι σήμερα τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.
Η σημασία της 20ής Σεπτεμβρίου για την πόλη απέκτησε και θεσμική αναγνώριση, καθώς από το 2025 η ημέρα της καθόδου της εικόνας της Βουλκανιώτισσας έχει καθιερωθεί επίσημα ως ημέρα αργίας για τη Δημοτική Κοινότητα Μεσσήνης.
Κάθε Σεπτέμβριο, η εικόνα παίρνει ξανά τον δρόμο από το Βουλκάνο προς τον μεσσηνιακό κάμπο. Και μαζί της βαδίζουν χιλιάδες άνθρωποι, κρατώντας ζωντανή μια παράδοση που συνδέει εδώ και αιώνες την πίστη με την ιστορία και τη συλλογική μνήμη της Μεσσήνης.
